SAFe framework

Met het SAFe framework op weg naar Agile werken

“All models are wrong, some are useful.” Het SAFe framework is een voorbeeld van zo’n model dat wél werkt. Het heeft de kracht en potentie om medewerkers van grote organisaties een zetje in de goede richting te geven. Richting een situatie waarin het accent op de klant ligt, medewerkers zich gehoord voelen en in contact met elkaar vanuit eigen motivatie naar een gezamenlijk doel werken. Weg uit de bureaucratische cyclus en met meer focus op resultaat en saamhorigheid zetten zij de eerste stappen naar Agile werken. Abram Janse, Trainer en Transformation Consultant bij Gladwell Academy, neemt je mee in het SAFe framework en geeft zijn visie.

 

Doel van het SAFe framework

Het SAFe framework richt zich op Agility voor enterprises. Het gaat dan om minimaal 5 teams van minimaal 50 medewerkers die samenwerken. Het is een uitdaging voor dit soort omvangrijke organisaties om grote groepen medewerkers bij elkaar te brengen. Het framework sluit aan bij die bureaucratische omgeving en helpt medewerkers om de eerste stappen naar Agile werken te zetten.

Het biedt direct toepasbare patronen, inclusief templates, suggesties en acties. Medewerkers, die elkaar normaliter niet spreken, komen dankzij deze aanpak met elkaar in contact. De hele organisatie wordt meegenomen; niet alleen teams en teams van teams. Met het framework komen gesprekken op gang over hoe de business zich verhoudt tot development en operations. Als resultaat wordt er een nieuwe organisatie opgetuigd die losstaat en loskomt: van bewegingloosheid naar meer Agility.

 

Focus van het framework

Medewerkers spelen een prominente rol in het SAFe framework; de verandering vindt namelijk bottom-up plaats. Alleen zo kan het oude structuur denken en de neiging tot controle op processen van bovenaf worden losgelaten. Om anders in de race te staan en als organisatie wendbaarder te werken, wordt van medewerkers gevraagd om vanuit hun eigen kennis en wil een bijdrage te leveren aan de organisatie.

Dit is een proces dat niet gepusht kan worden; de intrinsieke motivatie van medewerkers is de sleutel. SAFe is gebaseerd op de latente behoefte die medewerkers ervaren in een verandertraject. Alleen zo kunnen zij de grip terugkrijgen en groeit de organisatie als geheel.

 

Voordelen:

  • Medewerkers de ruimte krijgen om gehoord te worden. Ze worden getraind in reactivatie en de bewustwording dat status quo processen veranderd kunnen worden, waar dat nodig is;
  • Leiders oude patronen die niet werken loslaten, zodat medewerkers dit ook kunnen doen;
  • Er een dialoog in de organisatie op gang wordt gebracht. Bijvoorbeeld met korte leercyclussen zoals in Scrum voorgesteld. Een best practice is inzicht in de werkweek van het management. Zo ontstaat er wederzijdse transparantie om vertrouwen op te bouwen;
  • Leidinggevenden de veranderboodschap uitdragen. Zij delen de visie waarom Agile werken belangrijk is voor de organisatie zodat medewerkers kunnen en willen doorgroeien en ontwikkelen;
  • De organisatie van reactief naar actief moet transformeren waarbij mensen die willen veranderen werkelijk ondersteund worden. Bijvoorbeeld met Agile trainingen, budget en coaching on the job;
  • De boodschap duidelijk moet zijn dat de ontwikkeling niet een eenmalige hype is. Het is cruciaal voor het voortbestaan van de organisatie. De continue verbetering wordt onderdeel van het DNA.

 

Vier coördinatielagen

Het SAFe framework is opgebouwd uit vier lagen om medewerkers zicht te geven op de organisatiegroei in Agility. Deze lagen zijn door de tijd heen ontstaan en komen overeen met hoe de meeste bedrijven zijn opgebouwd. Het moet echter niet gezien worden als hiërarchie; het zijn coördinatielagen. De laag waarop wordt ingezet, is afhankelijk van waar de organisatie op dat moment staat en wat er voor nodig is om Agile te werken. De volgende lagen worden onderscheiden:

  1. Team: er zijn genoeg teams nodig. Ook moeten de patronen en suggesties voor werken in teams met het Agile gedachtegoed duidelijk zijn.
  2. Programma: teams moeten kunnen samenwerken, prioriteiten stellen en nog steeds Agile zijn. Dit is de focus van het SAFe framework.
  3. Large solution: grote groepen mensen, meer dan 150, moeten Agile kunnen samenwerken aan oplossingen. Dit is een overkoepelende laag die de coördinatie tussen de lagen verzorgt.
  4. Portfolio: de vele initiatieven binnen de organisatie moeten op Agile wijze strategisch worden gestuurd. Zo kunnen de juiste lagen worden opgebouwd.

 

Van bureaucratie naar SAFe

Als bureaucratie aan de orde van de dag is en medewerkers als specialisten aangewezen zijn, dan neigen veel organisaties om SAFe net zo in te vullen door rollen op de organisatie te plakken. Er moet echter worden uitgegaan van de identiteit en noodzaak van de organisatie en haar medewerkers. SAFe biedt een overzicht van oplossingen en mogelijke experimenten. Wat je niet ziet, zijn de problemen en uitdagingen waar de organisatie doorheen gaat wanneer wordt gestreefd naar meer Agility. SAFe vertaalt dit door middel van het lagenplaatje en het Implementation Roadmap stappenplan. Het is belangrijk om te begrijpen waar oplossingen vandaan komen.

 

Uit welke context komt het Lean gedachtegoed? Wanneer ontstond Scrum en wat lost dat dan op? Wie gebruikt er Kanban en waarom eigenlijk? Waarom zie je op een zekere plek een bepaalde rol? En waar komen rollen zoals Software Engineer, Product Manager en Release Train Engineer terug?

 

Doorgaans is er een transformatie nodig om dit in goede banen te leiden. Bij grote organisaties zijn patronen vaak ingesleten, waardoor het bijna onmogelijk is om het SAFe framework op eigen kracht en op de juiste manier in te zetten. Een sterke interne projectleider en externe consultants zijn dan cruciaal om SAFe toe te passen vanuit de organisatie-identiteit. Hoe sneller een organisatie Agile kan werken, hoe sneller er afscheid genomen kan worden van die externe consultants. Het Lean Agile Center of Excellence (LACE) bouwt vervolgens verder aan de toepassing van SAFe in de organisatie. Dit is een klein team dat zich volledig richt op de implementatie.

 

Implementatie van SAFe

Er is overigens niet één bewezen methode om SAFe te implementeren. Het verschilt per omgeving wat effectief is; het hangt hoe dan ook nauw samen met het DNA van de organisatie. De stappen die een organisatie moet zetten om het framework te implementeren, worden bijvoorbeeld behandeld in de Implementation Roadmap en de vierdaagse training tot Safe Program Consultant (SPC). Gladwell biedt het Scaling Agile Compass om je verder te begeleiden bij de Agile ontplooiing van de organisatie. Om SAFe succesvol te maken, wordt de implementatie (top-down) altijd gecombineerd met adoptie (bottom-up). Er zijn in ieder geval vier fases in de transformatie te onderscheiden:

  • Fase 1: mensen in de teams gaan aan de slag met ad hoc Agile werken.
  • Fase 2: binnen afdelingen weten teams elkaar in de praktijk beter te vinden.
  • Fase 3: er worden end-to-end-teams gevormd, over afdelingen heen.
  • Fase 4: jumping the chasm. De centrale stafafdelingen, zoals HR, finance en controlling, werken mee op decentraal niveau.

 

Rollen in het framework

In welke fase de organisatie zich ook bevindt; medewerkers kunnen worstelen met veranderingen die voortkomen uit de voorgenomen stappen naar Agile werken. Van hen wordt verwacht dat ze transformeren en extra verantwoordelijkheden in hun werk oppakken. Ze hoeven niet langer alleen maar naar het werk te komen, hun taken uit te voeren en beter te worden in hun functie. Ze moeten een persoonlijke hervorming door en een actieve persoon in het hele veranderingsproces naar Agile werken worden. Ze worden in de positie gezet om de nieuwe organisatie vorm te geven. Dat is een grote transitie die niet voor iedereen is weggelegd. Om ze daarin goed te begeleiden en op te leiden, zijn er in het SAFe framework een aantal rollen benoemd.

 

De rollen binnen het SAFe framework: business, technisch en faciliteren.

Business

  • Leading SAFe (SA): cross-over tussen business, faciliteren en technisch
  • SAFe Product Owner/ Product Manager (PO/PM)

 

Faciliteren

  • Implementing SAFe (SPC): trekt de kar van het traject en betrekt mensen
  • SAFe Release Train Engineer (RTE)
  • SAFe Scrum Master (SSM)
  • SAFe Advanced Scrum Master (SASM)
  • SAFe Value Stream workshop

 

Technisch

  • SAFe DevOps (SDP)
  • SAFe Agile Software Engineering (ASE)
  • SAFe Lean Portfolio Management

 

Vanuit training naar toepassing van SAFe

Wat organisaties intern doen om medewerkers dichter bij elkaar te krijgen: dat is de kern van SAFe. Het framework is voor alle hierboven genoemde rollen heel goed in oplossingen bieden, inclusief proven principles, best practices en competenties. De aanleidingen achter de totstandkoming van SAFe worden echter niet via het framework overgebracht. Tijdens de trainingen van Gladwell Academy worden deze achterliggende vraagstukken wel inzichtelijk gemaakt.

Zo leer je kwesties die spelen in de eigen organisatie herkennen en kun je daar een aanpak bij definiëren vanuit de rol die jij vanuit SAFe op je neemt. Op die manier kan er op basis van alle verschillende rollen een invulling gegeven worden aan de patronen, templates, suggesties en acties die bij de organisatie passen.

 

Het resultaat is dat de kennis en kunde aanwezig is om medewerkers en de organisatie op gezonde wijze uit de bureaucratie te trekken en naar Agile werken te bewegen.

 


Meer weten?

Wij bieden verschillende opleidingen aan op het gebied van SAFe. Dit varieert van business, faciliterende en technische opleidingen. Heb je interesse of wil je eerst meer weten? Neem dan gerust contact met ons op!


Over de auteur

Abram Janse is senior trainer en coach bij Gladwell Academy. Hij heeft uitgebreide ervaring met het opschalen van Agile werken, interactieve groepstrainingen en Agile verandermanagement bij klanten wereldwijd uit zowel de private als publieke sector.